73. rocznica wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w czeskim Holiszowie (Holýšov)

5 maja br. w Holiszowie odbyły się uroczystości upamiętniające 73. rocznicę wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet przez żołnierzy Brygady Świętokrzyskiej.

Uroczystości rozpoczęły się od mszy w kościele św. Piotra i Pawła. Następnie dokonano odsłonięcia tablicy pamiątkowej ufundowanej dla upamiętnienia wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Holiszowie (Holýšov) przez żołnierzy Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych.

Tablicę umieszczono w miejscu, gdzie w 1945 roku znajdował się niemiecki obóz koncentracyjny dla kobiet – KL Holleischen, będący filią obozu koncentracyjnego KL Flossenbürg, wykonujących niewolniczą pracę w holiszowskiej fabryce amunicji.

Głównym organizatorem uroczystości – we współpracy z Ambasadą RP w Pradze oraz Instytutem Polskim w Pradze – był Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Zarząd Główny Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych.

Podczas ceremonii z okazji 73. rocznicy wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Holiszowie oraz uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej główne przemówienie wygłosił Szef Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Pan Jan Józef Kasprzyk oraz Prezes Zarządu Głównego Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, Pan Karol Wołek.

Gospodarz spotkania Burmistrz Holiszowa Pan Jan Mendrzec w swoim wystąpieniu wyraził wdzięczność za bohaterski czyn Polaków, który do dnia dzisiejszego jest wzorem najwyższej odwagi i determinacji. Przedstawiciele Ambasady – Pani Marzena Ewa Krajewska, chargé d'affaires a.i., płk Jarosław Przybysławski, Attaché Obrony, Wojskowy i Lotniczy przy Ambasadzie RP w Pradze oraz Pan Maciej Ruczaj, Dyrektor Instytutu Polskiego w Pradze wraz z organizatorami obchodów złożyli także wieńce.

Uroczystość, dzięki obecności wojskowej asysty honorowej – żołnierzy z Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego oraz Orkiestry Wojskowej z Żagania, miała bardzo podniosły charakter. Na obchody przybyli liczni kombatanci – Weterani Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej, członkowie Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych (ZŻNSZ), a także grupa motocyklistów-uczestników rajdu śladami Brygady Świętokrzyskiej.

5 maja 1945 roku KL Holleischen zajęli żołnierze Brygady Świętokrzyskiej, dzięki brawurowej akcji wyzwolono około tysiąca kobiet: 400 Francuzek, 280 węgierskich Żydówek, 167 Polek, wśród więźniarek były także Czeszki, Holenderki, Belgijki, Rumunki, Jugosłowianki, Włoszki, Ukrainki, Rosjanki i przedstawicielki innych narodowości.

Więźniarki pochodzenia żydowskiego Niemcy oddzielili od pozostałych i zamknęli w oddzielnym baraku, którego drzwi i okna zabito deskami. Barak obstawiono beczkami z benzyną. Obsługa obozu czekała na rozkaz, by podłożyć ogień i spalić Żydówki żywcem. Dzięki szybkiej akcji Brygady Świętokrzyskiej, wszystkie więźniarki zostały ocalone (przy minimalnych stratach własnych Brygady – dwóch rannych). Do niewoli wzięto również 200 Niemców, którzy następnie zostali przekazani Amerykanom.

– Łączy nas pamięć i wdzięczność dla żołnierzy, którzy w heroicznym akcie rycerskim przynieśli wolność tym kobietom. Jesteśmy tutaj dzisiaj, żeby zaświadczyć, że Narodowe Siły Zbrojne, Brygada Świętokrzyska dobrze zasłużyła się nie tylko Polsce, ale także Europie. Holiszów jest tego najlepszym przykładem – podkreślił w swoim wystąpieniu minister Jan Józef Kasprzyk.

Na ręce burmistrza Holiszowa Pana Jana Mendrzeca złożył wyrazy podziękowania za zaangażowanie władz miejscowych i obywateli Holiszowa, by pamięć o tym bohaterskim czynie Polaków nie odeszła w zapomnienie. „To właśnie Czesi jako pierwsi w 2006 roku umieścili tutaj tablicę, upamiętniającą bohaterstwo Polaków, za co w imieniu nas wszystkich dziękuję”, powiedział Szef Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.